Εκτύπωση

Μέλλον και παρελθόν

Συγγραφέας Κεντρική Αρθρογραφία (grarticles) στις . Καταχώριση Άρθρα μελών

mellon-kai-parelthon

Στη φωτογραφία, δύο γενιές πολιτικών μηχανικών και ήδη... πολιτικών: ο Νίκος Πλιάτσιος (αριστερά) και ο Γιώργος Παράσχος (δεξιά), στην πρόσφατη εκδήλωση της Δημιουργίας, στις Σέρρες.

Όταν προ διετίας γίνονταν οι διαδικασίες για την εκλογή του νέου προέδρου της ΝΔ,στην Θεσσαλονίκη είχα παρακολουθήσει τις προεκλογικές ομιλίες των 4 υποψηφίων για ν' ακούσω το τι λέει ο καθένας και να δω την ανθρωπογεωγραφία των οπαδών τους για να έχω μία συνολική εικόνα περί αυτού, εάν και είχα αποφασίσει να ψηφίσω τον Άδωνι γιατί τον θεωρούσα πιο ρηξικέλευθο.

-Ο Τζιτζικώστας είχε γεμίσει το Παλαί ντε Σπορ,οι οπαδοί είχαν γηπεδική συμπεριφορά με μία κερκίδα να είναι γεμάτη νεαρούς με λάβαρα του Βυζαντίου και Ελληνικές σημαίες. Ήταν προφανές ότι είχε εκμεταλλευτεί το ότι ήταν περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας και έτσι το γήπεδο είχε πολύ μεταφερόμενο κόσμο από τα γύρω χωριά. Ήταν παρών και ο Ιβάν Σαββίδης. Ο λόγος του ήταν κενός περιεχομένου και παρέπεμπε σε παλαιοκομματισμό καίτοι ο ίδιος είναι νέος. Όλη η ατμόσφαιρα είχε κάτι το κιτς.

-Ο Μειμαράκης γέμισε μία αίθουσα του ξενοδοχείου Μακεδονία Παλλάς και τα επώνυμα πρόσωπα που είδα εκεί ήταν όλα από το φαύλο παρελθόν της ΝΔ στην πόλη μου, πολλοί Καραμανλικοί και στο ακροατήριο οι περισσότεροι ήταν ηλικιωμένοι, ο δε λόγος του Βαγγέλη δεν είχε καμία πνοή που να εκφράζει την δυναμική του αιώνα μας.

-Ο Κυριάκος γέμισε την αίθουσα του κινηματογράφου Αριστοτέλειο, οι συμπαραστάτες του ήταν ανάμεικτοι ήτοι μερικοί σύγχρονοι και μερικοί από το παρελθόν της ΝΔ, π.χ. ο Κούβελας που δεν διεκδικεί και δάφνες από την εποχή που ήταν υπουργός. Ο κόσμος αποτελείτο από αστούς και ο λόγος του Κυριάκου ήταν συγκροτημένος προσανατολισμένος προς την ευρωπαϊκή φιλελεύθερη κουλτούρα.

-Ο Άδωνις γέμισε μία μεγάλη αίθουσα του Βελλίδειου κυρίως με νέους, μίλησε με πάθος και έτσι όλη ατμόσφαιρα είχε νεανικό παλμό αλλά μέσα σε κόσμια περιθώρια και αυτή η σύνθεση είναι μία από τις συνθήκες που χρειάζεται η χώρα για να βγει από το μουχλιασμένο παρελθόν στο οποίο ζει.

Έτσι στις εκλογές αφού την πρώτη Κυριακή ψήφισα τον Άδωνι, την επόμενη ψήφισα τον Κυριάκο πιστεύοντας ότι βοήθησα την ΝΔ να βρει έναν αρχηγό που θα την βγάλει από τον συντηρητισμό, συνθήκη απαραίτητη για να συντονιστεί η χώρα με τον 21ο αιώνα.

Δύο χρόνια μετά, από πλευράς ΝΔ βλέπω μία στασιμότητα, μία έλλειψη καθαρού μεταρρυθμιστικού λόγου και τελευταία την διολίσθησή της προς την συντηρητική δεξιά, κάτι που σημαίνει ότι ο Κυριάκος δεν έχει τα κότσια να σπρώξει το κόμμα προς το μέλλον και ότι είναι δέσμιος της κρατικοδίαιτης παλαιοκομματίλας που στο παρελθόν κυβέρνησε σαν μπλε ΠΑΣΟΚ.

Τελευταία παρατηρώ ότι και τα δυναμικά στελέχη τύπου Άδωνι εξαντλούν τους λόγους τους με την ατελείωτη καταγγελία του ΣΥΡΙΖΑ, όπως συνέβη προχθές στις Σέρρες, και δεν ακούει κανένας το ποιες είναι οι προτάσεις της ΝΔ για μία φιλελεύθερη προοπτική με βάση την οποία εξελέγη ο Κυριάκος και αυτό μου προκαλεί μία απογοήτευση γιατί η εναλλακτική κυβερνητική λύση παραμένει βαθιά κρατικίστικη και το μόνο που κάνει είναι να περιμένει να εξαντλήσει ο ΣΥΡΙΖΑ την τετραετία.

Προχθές στις Σέρρες στον λόγο του προέδρου του κόμματος της Δημιουργίας, ξανά! Θάνου Τζήμερου ο κόσμος έμαθε με παράθεση πολλών οικονομικών στοιχείων:

-Το πώς δημιουργήθηκε το χρέος και ποιες είναι οι συνθήκες κατ' αρχάς για να εξυπηρετείται και μετά να μειώνεται χωρίς να επηρεάζει την οικονομία.
-Το πώς μπορούμε να κάνουμε την χώρα κυβερνήσιμη με την αλλαγή της δομής του δημοσίου που θ' απαλλάξει τους πολίτες από την γραφειοκρατία, το πώς θα εξοικονομηθούν πολλά δις ευρώ και θ' απελευθερωθούν δυνάμεις της παραγωγικής οικονομίας, κάτι που θα εκτοξεύσει το ΑΕΠ, θα παραχθεί πλούτος που θα μειώσει την ανεργία και θ' αυξήσει τους μισθούς γιατί μόνον έτσι θα ευημερήσει ο πολίτης και θα υπάρξουν κοινωνικές δομές για τους πραγματικά αδύναμους.
-Το ποια ακριβώς είναι η πρόταση για να μειωθεί δραστικά η φορολογία συνθήκη απαραίτητη για να υπάρξει ανάπτυξη.
-Το ότι η Δημιουργία, ξανά! έχει αναλογιστική μελέτη για το συνταξιοδοτικό ώστε να πάψει να είναι άδικο και να εξασφαλίζει συντάξεις για νέες γενεές. Ο Θάνος παρουσίασε στοιχεία για τις απίστευτες στρεβλώσεις του ισχύοντος συστήματος που δημιουργήθηκαν συνειδητά από το σύστημα εξουσίας για να εξυπηρετούνται οι ημέτεροι.
-Το πώς χώρες του πρώην κομμουνιστικού μπλοκ, που ακολούθησαν φιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές, μέσα σε λίγα χρόνια κατάφεραν να ευημερούν και να είναι ψηλά στον πίνακα διεθνούς ανταγωνιστικότητας.

Επί δύο σχεδόν ώρες ο Θάνος επιμόρφωνε τον κόσμο, βασιζόμενος σε στοιχεία και αποφεύγοντας να λαϊκίζει,που ήρθε να τον ακούσει και μετά απάντησε στις ερωτήσεις τους ακόμα και για θέματα που δεν κάλυψε η ομιλία του.

Πιστεύω να απάντησα στις ερωτήσεις πολύ κόσμου που με ρωτάει γιατί η Δημιουργία, ξανά! δεν συνεργάζεται με την ΝΔ.
Γιατί απλά η Δημιουργία,ξανά! είναι το μέλλον της χώρας και η ΝΔ δεν λέει να ξεκολλήσει από το παρελθόν. Εάν η ΝΔ αποφασίσει να γίνει φιλελεύθερη εδώ θα είμαστε για μία συνεργασία με βάση τις σοβαρές μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η χώρα για να μπει δυναμικά στον 21ο αιώνα.

Του Γιώργου Παράσχου (George Paraschos)

Εκτύπωση

Τα κόκκινα, τα πράσινα, τα θαλασσιά σου …δάνεια

Συγγραφέας Διονύσιος Βενιεράτος (dionysis321venieratos) στις . Καταχώριση Άρθρα μελών

Πρόλογος

Με καθυστέρηση πολλών μηνών και αφού αποφασίστηκε τελικά να αντιμετωπιστούν «δυναμικά» οι «συλλογικότητες», που  εμπόδιζαν τη διενέργειά τους, ξεκίνησαν οι πλειστηριασμοί ακινήτων πάσης φύσεως από τις τράπεζες.

Οι πλειστηριασμοί ακινήτων και μάλιστα της πρώτης κατοικίας θεωρούνται «αναγκαίο κακό» και πράγματι είναι κάτι δυσάρεστο από κάθε άποψη, χωρίς πάντα να είναι αναγκαίο.
Ίσως μπορούν να βρεθούν και άλλες λύσεις τύπου win-win (ή τουλάχιστον που μοιράζουν τη χασούρα) πριν οδηγηθούν οι τράπεζες και οι οφειλέτες εκεί.

Το άρθρο αυτό επιχειρεί μια ανάλυση του προβλήματος και προτείνει κάποιες λύσεις πριν οδηγηθούν τα πράγματα στην «έσχατη των λύσεων» που αποτελεί ο πλειστηριασμός.

 

Το χθες, το σήμερα και το αύριο

Οι παλαιότεροι από μας ίσως θυμούνται την εποχή όπου η λέξη «δάνειο» είχε σαφώς αρνητική χροιά. «Αναγκάστηκε να δανειστεί», έλεγαν, υπονοώντας ότι κάποιος είχε περιέλθει σε πολύ δύσκολη οικονομική κατάσταση και δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς.

Την εποχή εκείνη κυκλοφορούσαν ιστορίες και έργα (θεατρικά, λογοτεχνικά κλπ), όπου κάποιος «κακός» εκμεταλλευόταν την ανάγκη φτωχών ανθρώπων και τους απομυζούσε το βιος και τη ζωή με «τοκογλυφικά επιτόκια», ενώ ο ίδιος καλοπερνούσε χωρίς καν να κοπιάζει. «Τοκιστής και σουλατσαδόρος» ήταν έκφραση που είχε κυκλοφορήσει από τότε.  

Παράλληλα, στο σχολείο δεν παρέλειπαν να μας εκθειάζουν «τα αγαθά της αποταμιεύσεως» και να μας βάζουν να γράφουμε κάθε χρόνο έκθεση μ’ αυτό το θέμα.

Η νοοτροπία αυτή κυριαρχούσε τουλάχιστον έως το 1973, οπότε ο Λουκιανός Κηλαηδόνης συνέθεσε και τραγούδησε σε στίχους Γιάννη Νεγρεπόντη:

«Οικονομία κάνε και σφίξε τα λουριά
τώρα που είσαι νέος να ’χεις στα γηρατειά.
Οικονομία κάνε, τι θες τα περιττά,
τώρα που είσαι νέος σώρευε τον παρά.

Ομολογίες πάρε, παράς φέρνει παρά
να ’χεις σαν θα γεράσεις όλα σου τα καλά.
Τι θες τώρα να ζήσεις, ζωή είναι και περνά,
όμως σαν θα γεράσεις θα ’χεις παρά με ουρά…»

Φασούλι το φασούλι
γεμίζει το σακούλι,
φασούλι το φασούλι
γεμίζει το σακούλι σου.

Η αντίληψη αυτή καλώς ξεπεράστηκε γιατί είναι προφανώς εσφαλμένη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι σωστή η εντελώς αντίθετη αντίληψη.

Όσο λάθος είναι να απασχολείται κανείς μόνο με το (άγνωστο) αύριο και να παραβλέπει το σήμερα, άλλο τόσο λάθος είναι το να ενδιαφέρεται μόνο για το σήμερα, αγνοώντας το αύριο.

Γιατί απλούστατα, η ζωή συνήθως έχει ΚΑΙ σήμερα ΚΑΙ αύριο. Κατά συνέπεια πρέπει κανείς να φροντίζει και για τα δύο, κάνοντας μια ορθολογική κατανομή των προτεραιοτήτων του.

Επιχειρηματικά – στεγαστικά – καταναλωτικά δάνεια

Τα πιο «υγιή» από ορθολογικής απόψεως είναι προφανώς τα επιχειρηματικά.

Κάποιος που έχει μια (καλή και μελετημένη) ιδέα για να στήσει μια επιχείρηση, αλλά δεν διαθέτει εξ ολοκλήρου το απαραίτητο κεφάλαιο, είναι σωστό να απευθυνθεί σε μια τράπεζα για το σκοπό αυτό. Αν δεν το κάνει και αντίθετα περιμένει να συγκεντρώσει – με οικονομίες – το αντίστοιχο κεφάλαιο, θα υπάρξει καθυστέρηση στην έναρξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας και στην όποια παραγωγή πλούτου και θέσεων εργασίας θα προέκυπταν από τη λειτουργία μιας επικερδούς επιχείρησης.

Η τράπεζα από τη δική της μεριά θα έχει κέρδος από τους τόκους του δανείου, για το οποίο αξίζει να αναλάβει ένα μικρό ρίσκο (μικρότερο πάντως από αυτό που παίρνει ο επιχειρηματίας), το οποίο ελαχιστοποιεί εξασφαλίζοντας τις ελάχιστες εγγυήσεις που η ίδια θεωρεί απαραίτητες. 

Τα στεγαστικά δάνεια εμφανίζονται λιγότερο απαραίτητα για την οικονομία, μιας και το απαραίτητο αγαθό της στέγης εξασφαλίζεται και με ενοικίαση. Ωστόσο, τόσο ο δανειολήπτης όσο και οι τράπεζες έχουν ισχυρούς λόγους να επιδιώκουν τη σύναψη παρόμοιων δανείων, στα οποία οι τράπεζες έχουν εξασφαλισμένη την εγγύηση των χρημάτων τους με υποθήκη ή προσημείωση του ακινήτου που χρηματοδοτούν. Πέραν αυτού όμως και με δεδομένο ότι πολλά στεγαστικά χορηγούνται για ανέγερση νέων κατοικιών, τα οποία θα μπορούσαν επίσης να θεωρηθούν νέος πλούτος με ταυτόχρονη δημιουργία ή διατήρηση θέσεων εργασίας, η όλη διαδικασία είναι και αυτή επωφελής για την οικονομία.

Τέλος, η ύπαρξη περίσσειας κατοικιών (εντός ορίων φυσικά) δημιουργεί συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού και μειώνει τα μισθώματα για ενοικίαση σπιτιών.

Τα καταναλωτικά δάνεια, είτε με μορφή δανείων για αγορά αυτοκινήτου ή άλλου αγαθού, είτε ως έκδοση πιστωτικών καρτών, είτε για καθαρά καταναλωτικούς λόγους (του τύπου π.χ. «διακοποδάνεια») απηχούν μια πολύ συζητήσιμη «λογική». Τη λογική δηλαδή ότι η αύξηση της κατανάλωσης (και μάλιστα κάθε είδους) ευνοεί την αύξηση της παραγωγής και τη δημιουργία πλούτου.    

Υπάρχουν πολλά επιχειρήματα κατά της λογικής αυτής, τα οποία θα εκτεθούν σε ιδιαίτερο κεφάλαιο, αμέσως παρακάτω

Η μάστιγα των καταναλωτικών δανείων

Η λογική για οποιονδήποτε δανεισμό έχει δύο σκέλη:

Α) Ο δανεισμός υπαγορεύεται από ουσιαστικές και πραγματικές ανάγκες.

Β) Μακροπρόθεσμα συμφέρει οικονομικά

… … …

(Α) Η ίδρυση ή η επέκταση μιας επιχείρησης (μετά από επαρκή «μελέτη σκοπιμότητας - βιωσιμότητας» φυσικά) μπορεί να θεωρηθεί ουσιαστική έως «υπαρξιακή» ανάγκη ενός επενδυτή.

Το ίδιο συμβαίνει προφανώς και με την κατοικία.

Δεν συμβαίνει ωστόσο το ίδιο με τις λεγόμενες «καταναλωτικές ανάγκες», που είναι αδύνατο να προσδιοριστούν ή να οριοθετηθούν. Στην πράξη είναι πλασματικές και  «δημιουργούνται» εκ του μη όντος για λόγους που όλοι γνωρίζουμε.

(Β) Είναι αυτονόητο το οικονομικό συμφέρον για την ίδρυση μιας υγιούς επιχείρησης με τη βοήθεια δανεισμού.

 Λιγότερο προφανής, αλλά πάντως λογικός είναι ο δανεισμός για απόκτηση ιδιόκτητης κατοικίας, μιας που αποφεύγεται το ενοίκιο, ενώ με λίγα παραπάνω χρήματα αποκτά κάποιος ένα περιουσιακό στοιχείο. Αρκεί αυτό να καλύπτει τις στεγαστικές και μόνο ανάγκες και το τοκοχρεολύσιο να βρίσκεται μέσα στις οικονομικές δυνατότητες του δανειολήπτη.

Στην περίπτωση του καταναλωτικού δανείου (ή χρήσης πιστωτικής κάρτας), ο δανειολήπτης αποκτά αγαθά ή υπηρεσίες που δεν έχει ανάγκη και μάλιστα ακριβότερα, λόγω των (πολύ υψηλών) τόκων. Κυριολεκτικά «πετάει τα λεφτά του», υποθηκεύοντας συγχρόνως τη δυνατότητα να καλύψει πραγματικές μελλοντικές του ανάγκες. Αντί για περιουσιακό στοιχείο, το μόνο που αποκτά είναι ένα οικονομικό βάρος μακράς διαρκείας.

Οι προφανείς αυτές αλήθειες και η στοιχειώδης λογική, πάνω στην οποία στηρίζονται αποτελούσαν ωστόσο «τυφλό σημείο» κατά την εποχή της «ανάπτυξης», από τις τότε κυβερνήσεις, από οικονομολόγους, αλλά και από τις ίδιες τις τράπεζες.

Οι κυβερνήσεις θεωρούσαν ότι τέτοιου είδους δανειοδοτήσεις αποτελούν παράγοντα ανάπτυξης, για την οποία θα καμάρωναν και την οποία θα επεδείκνυαν ως απόδειξη της οικονομικής τους «επιτυχίας». Επιπλέον θα κρατούσαν ικανοποιημένη μια μεγάλη μάζα ψηφοφόρων.

Αρκετοί οικονομολόγοι θεωρούσαν ότι οποιαδήποτε συναλλαγή (ακόμα και η καθαρή σπατάλη!) είναι επωφελής για την οικονομία γενικώς. Τον παράγοντα της υπερχρέωσης των νοικοκυριών (και του κράτους γενικότερα) πολύ λίγο – και πολύ λίγοι – θεωρούσαν σοβαρή απειλή.

Οι ίδιες οι τράπεζες είχαν αποδυθεί σε έναν αγώνα προσφοράς δανείων μέσω διαφήμισης και τηλεφωνημάτων προς υποψήφιους δανειολήπτες, ακόμα και με τη βοήθεια ιδιωτικών επιχειρήσεων που προωθούσαν τις προσφορές αυτές. Η διασφάλιση της επιστροφής των χρημάτων που δάνειζαν ουδόλως τις απασχολούσε. Ένα «εκκαθαριστικό» της εφορίας ήταν πολλές φορές το μόνο που ζητούσαν.

Ο σχετικός ανταγωνισμός μεταξύ των τραπεζών έφθανε στο σημείο να «δελεάζουν» τους οφειλέτες με δάνεια για αποπληρωμή των δανείων άλλων τραπεζών…

Όταν το 2008 τέλειωσαν τα ψέματα και έσκασαν οι πρώτες «φούσκες» στις Η.Π.Α. και διεθνώς, ξεκίνησε μια διαδικασία «συμμαζέματος», αλλά ήταν πλέον αργά τόσο για τις ίδιες, όσο και για τους οφειλέτες.   

Γενικές αρχές για τη ρύθμιση των «κόκκινων» δανείων

Από τα παραπάνω συνάγεται ότι για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχουν ευθύνη τόσο οι οφειλέτες όσο και οι ίδιες οι τράπεζες. Τις ευθύνες λοιπόν πρέπει να αναλάβουν και τα δύο μέρη.

Κατά συνέπεια κανένα από τα δύο αυτά μέρη δεν πρόκειται και δεν πρέπει να βγει χωρίς ζημίες από την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί και όλοι θα πρέπει να είναι διατεθειμένοι κάτι να χάσουν.

Το ζητούμενο είναι να χάσουν το ελάχιστο δυνατό και να μην καταστραφεί κανείς.

Όλοι πρέπει να συνεχίσουν να λειτουργούν και να παράγουν προσφέροντας στην οικονομία ό,τι μπορεί ο καθένας.

Οι τράπεζες πρέπει να συνεχίσουν να υπάρχουν και να συνεχίσουν – ή να ανακτήσουν – τον ουσιαστικό τους ρόλο: Να συλλέγουν – και να εξασφαλίζουν – τις αποταμιεύσεις και τα κεφάλαια και να αρχίσουν πάλι να χορηγούν δάνεια, υπό διαφορετικούς όρους φυσικά και κυρίως σε επιχειρήσεις.

Οι επιχειρήσεις που χρεωστούν, πρέπει να συνεχίσουν να λειτουργούν εφόσον μπορούν να επιβιώσουν στο νέο περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί μετά την κρίση με όσες προσαρμογές κριθούν αναγκαίες φυσικά.

Τα σπίτια που αποκτήθηκαν με στεγαστικά δάνεια θα πρέπει να συνεχίζουν να υπάρχουν και να λειτουργούν ως σπίτια. Δεν είναι λογικό να παραμένουν κενά μετά την ενδεχόμενη κατάσχεσή τους από τις τράπεζες και την απομάκρυνση των έως τότε ιδιοκτητών – δανειοληπτών. 

Οι λήπτες καταναλωτικών δανείων πάσης φύσεως πρέπει φυσικά να αποπληρώνουν ό,τι περισσότερο μπορούν από τα οφειλόμενα, χωρίς όμως να εξοντωθούν οικονομικά και ψυχολογικά, καθιστάμενοι και αυτοί ανίκανοι να προσφέρουν στην κοινωνία και την οικονομία της.

Αυτά ισχύουν φυσικά για καλόπιστους δανειολήπτες που για τους γνωστούς πλέον λόγους δεν μπορούν – μολονότι θα το επιθυμούσαν – να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

Η μεταχείριση (της μειοψηφίας) των λεγομένων «στρατηγικών κακοπληρωτών» αποτελεί ένα εντελώς διαφορετικό ζήτημα, με το οποίο δεν θα ασχοληθούμε. 

Η «καλή πίστη» (με την ηθική, αλλά και με την… τραπεζική έννοια) είναι λοιπόν προϋπόθεση για μια δίκαιη ρύθμιση των «κόκκινων δανείων», υπό την έννοια ότι – με την προϋπόθεση ότι κάτι θα χάσουν και τα δύο συμβαλλόμενα μέρη – κανείς δεν θα πρέπει να «ρίξει» τον άλλον εκμεταλλευόμενος μια (ενδεχόμενη, αλλά και αμφισβητούμενη) πλεονεκτική του θέση.

Στα πλαίσια της καλής πίστης λοιπόν, θα πρέπει να αναθεωρηθεί δραστικά και ριζοσπαστικά το επιτόκιο δανεισμού, το οποίο θα πρέπει να αναθεωρηθεί αναδρομικά σε κάτι ανάμεσα στο συμβολικό 0,05%  (που αντιστοιχεί στην απευθείας χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις) και το επιτόκιο του ELA  (με το οποίο δανείζει η ΕΚΤ τις τράπεζες)  που κυμαίνεται γύρω στο 2% [5].

Το επιτόκιο δανεισμού αποτελεί τον κύριο μηχανισμό, με τον οποίο κερδίζουν οι τράπεζες. Εδώ όμως δεν μιλάμε για προσδοκία κέρδους, αλλά για προσπάθεια μείωσης της ζημιάς και για επιβίωση τόσο των δανειοληπτών όσο και του τραπεζικού συστήματος. Το επιτόκιο λοιπόν δεν πρέπει να θεωρείται πλέον «ταμπού» και η αναδρομική του αναθεώρηση μπορεί να αποδειχτεί ένα χρήσιμο εργαλείο για δίκαιες και αμοιβαίως επωφελείς ρυθμίσεις.   

Σε σχέση με τα επαγγελματικά δάνεια, που για λόγους προφανείς πρέπει να ρυθμιστούν κατά προτεραιότητα και χωρίς να κλείνουν οι επιχειρήσεις, υπάρχουν πολλές και αξιόλογες προτάσεις από αρμοδιότερους εμού (π.χ. [3]).

Θα αρκεστώ λοιπόν σε προτάσεις που αφορούν στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια.

Προτάσεις για μη εξυπηρετούμενα στεγαστικά δάνεια

Ξεκινάμε από την ευνόητη (δυστυχώς όχι αυτονόητη για κάποιους) θέση ότι δεν δικαιούται κανείς να διαμένει δωρεάν σε ένα ακίνητο, για το οποίο δεν καταβάλλει τίμημα, ούτε ως ενοίκιο, ούτε ως τοκοχρεολύσιο.

Η «αρχή», που συμπυκνώνεται στο σύνθημα «κανένα σπίτι στα χέρια τραπεζίτη» περιβάλλεται μεν από επίχρισμα «ηθικής», αλλά στην πραγματικότητα είναι εντελώς ανήθικη και ισοδυναμεί με εξαπάτηση ή κλοπή.

Κάθε πολιτισμένη κοινωνία έχει καταρχήν υποχρέωση να μην αφήνει κανένα μέλος της «στο δρόμο», αλλά από αυτό το σημείο μέχρι κάποιος να έχει σφετεριστεί ένα σπίτι που δεν του ανήκει, υπάρχει τεράστια διαφορά.

Στο κάτω – κάτω ο «τραπεζίτης» έχει «στα χέρια» του το ακίνητο μέχρι πλήρους εξοφλήσεως, μιας και από νομική άποψη θεωρείται εξαρχής ιδιοκτήτης του. 

Οι περιπτώσεις λήψης στεγαστικού δανείου από (καλόπιστους) δανειολήπτες και ο χρόνος, κατά τον οποίο ξεκινάει η αδυναμία ανταποκρίσεως κάθε δανειολήπτη στις δανειακές του υποχρεώσεις είναι πάρα πολλές και καθεμιά από αυτές θα πρέπει να εξετάζεται και να αξιολογείται χωριστά.

 Ενδεικτικά αναφέρουμε μερικές:

- Λήψη στεγαστικού δανείου «για να γλυτώσει από το νοίκι» και «για να του μείνει κάτι στο τέλος για να αφήσει στα παιδιά του», με υποχρεώσεις αντίστοιχες με τις δυνατότητες που είχε κατά το χρόνο λήψης του δανείου

- Για τους ίδιους παραπάνω λόγους, αλλά με υποχρεώσεις ανώτερες από τις δυνατότητές του, λόγω κακού υπολογισμού ή υπερβολικής «αισιοδοξίας για το μέλλον»

- Στεγαστικό δάνειο για πρώτη κατοικία, για δεύτερη (αστική) κατοικία, για δευτερεύουσα (εξοχική) κατοικία, ή ακόμη και για επαγγελματική στέγη.

-  Περιπτώσεις που έχει ανταποκριθεί στο δάνειο για ελάχιστο ποσοστό του συνολικού χρόνου αποπληρωμής ή που δεν έχει πληρώσει σχεδόν τίποτα

- Περιπτώσεις που ήταν συνεπής για μεγάλο ποσοστό (π.χ. άνω του μισού) του χρόνου αποπληρωμής.

- Κλπ, κλπ

Σε όλες τις περιπτώσεις, σημαντικούς παράγοντες αποτελούν τόσο η τωρινή οικονομική δυνατότητα του δανειολήπτη όσο και η σημερινή αξία του ακινήτου.  

Οι τράπεζες έχουν ήδη εκπονήσει σχέδια και έχουν επεξεργαστεί διάφορες στρατηγικές για την αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων στεγαστικών δανείων [4] έχοντας συνειδητοποιήσει ότι οι πλειστηριασμοί αποτελούν έσχατο μέσο, από το οποίο θα βγουν χαμένες ούτως ή άλλως για τους εξής λόγους:

1) Τα ακίνητα, που θα περιέλθουν στη διάθεσή τους, αποτελούν ένα αμφιβόλου αξίας και χρησιμότητας «ενεργητικό», για το οποίο δεν γνωρίζουν ούτε πότε, ούτε πώς, ούτε με τι τίμημα θα ρευστοποιήσουν.

2) Η σημερινή αξία του ακινήτου αποτελεί ποσοστό (πολλές φορές μικρό) της τότε αξίας και της αρχικής χρηματοδότησης.

3) Από τη στιγμή που ξεκινάει η διαδικασία πλειστηριασμού μέχρι να ολοκληρωθεί παρέρχεται διάστημα πολλών μηνών ή και ετών εις βάρος της τράπεζας.         

Σε όσα μέσα είναι ήδη διαθέσιμα για ρυθμίσεις και αποφυγή πλειστηριασμών έχω να προσθέσω τα εξής επιπλέον, τα οποία δεν είναι τόσο γνωστά ή δεν τα έχουν σκεφτεί ακόμα:

Ανταλλαγή του παρόντος ακινήτου με άλλο μικρότερης αξίας, το οποίο βρίσκεται ήδη στην κατοχή της τράπεζας.

Η ιδέα αυτή έχει το πλεονέκτημα ότι ο μεν οφειλέτης δεν «πετιέται στο δρόμο» ούτε μένει τελικά χωρίς σπίτι, η δε τράπεζα ότι απαλλάσσεται από ένα «κόκκινο δάνειο» αποκτώντας ένα ακίνητο μεγαλύτερης αξίας, το οποίο ενδεχομένως να είναι πιο εμπορεύσιμο.

Για να είναι η συναλλαγή δίκαιη και συμφέρουσα για τον οφειλέτη, θα πρέπει:

-          Το «κεφάλαιο» για την αγορά του μικρότερης αξίας ακινήτου, να υπολογιστεί από τα ποσά που έχει έως τώρα καταβάλει ο οφειλέτης ως «απόσβεση κεφαλαίου» βάσει ενός αναθεωρημένου μικρότερου επιτοκίου (βλ. παραπάνω)  και βάσει της παραδοχής νέου - αναθεωρημένου χρόνου αποπληρωμής του αρχικού δανείου από την ημερομηνία σύναψης της αρχικής σύμβασης μέχρι την τωρινή ημερομηνία.   Ως γνωστόν, κατά τα πρώτα χρόνια του δανείου οι τόκοι είναι περισσότεροι σε σχέση με το κεφάλαιο (με σταθερό το τοκοχρεολύσιο), ενώ τα τελευταία χρόνια το χρεολύσιο αποτελείται κυρίως από το εξοφλούμενο κεφάλαιο.

-          Να υπάρχει για τον οφειλέτη δυνατότητα επιλογής του νέου ακινήτου από τα διαθέσιμα της τράπεζας.

-          Αν το νέο φθηνότερο ακίνητο αποδεικνύεται (με αντικειμενικά κριτήρια) μικρότερης αξίας από το έως τότε καταβληθέν κεφάλαιο συν τη «διαφορά ενοικίου», η τράπεζα είτε θα επιστρέφει χρήματα, είτε θα απαλλάσσει από το αντίστοιχο ποσό άλλο τυχόν δάνειο – π.χ. καταναλωτικό – του οφειλέτη ή άλλου προσώπου που θα υποδεικνύει ο οφειλέτης.

 Για να είναι η συναλλαγή δίκαιη και συμφέρουσα για την τράπεζα, θα πρέπει:

-          Τα έτη, κατά τα οποία ο οφειλέτης διέμενε στο μεγαλύτερης αξίας ακίνητο να τον επιβαρύνουν με ένα ποσό που θα αντιστοιχεί σε «διαφορά ενοικίου» ανάμεσα στο «ακριβό» και το «φτηνό» σπίτι

-          Αν το νέο φθηνότερο ακίνητο αποδεικνύεται (με αντικειμενικά κριτήρια) μεγαλύτερης αξίας από το έως τότε καταβληθέν κεφάλαιο συν τη «διαφορά ενοικίου», η τράπεζα θα χορηγεί νέο δάνειο – με μικρότερο φυσικά χρεολύσιο – με επιτόκιο στεγαστικού δανείου και με αυστηρά αυτή τη φορά τραπεζικά κριτήρια, ώστε η εξυπηρέτησή του να είναι δυνατή βάσει των οικονομικών στοιχείων του οφειλέτη.

-          Είναι προς το συμφέρον των τραπεζών να συνεργάζονται και, αν χρειάζεται, να ανταλλάσσουν ακίνητα ώστε να βρεθεί το κατάλληλο (μικρότερης αξίας) ακίνητο για τον οφειλέτη. 

Προτάσεις για μη εξυπηρετούμενα καταναλωτικά δάνεια

Γι’ αυτή την κατηγορία δανείων, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα εξής:

- Πολλοί δανειολήπτες είχαν καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες από περισσότερες από μία τράπεζες

- Πολλοί από τους δανειολήπτες δεν έχουν στην κατοχή τους άλλα περιουσιακά στοιχεία για να ανταλλάξουν πέραν των μηνιαίων αποδοχών τους, εφόσον φυσικά υπάρχουν…

Βάσει των παραπάνω λοιπόν προτείνονται τα εξής:

- Οι τράπεζες ιδρύουν από κοινού μια «τράπεζα ειδικού σκοπού» (ΤΕΣ), στην οποία μεταφέρουν όλες τις απαιτήσεις τους από καταναλωτικά μη επαρκώς εξυπηρετούμενα δάνεια και στην οποία μετέχουν αναλόγως του συνολικού μεταφερομένου σ’ αυτήν ποσού.

- Έτσι ο δανειολήπτης έχει να κάνει μόνο με την ΤΕΣ, στην οποία πλέον έχουν μεταφερθεί οι συνολικές οφειλές του και η οποία με τη σειρά της φροντίζει να τις ρυθμίσει συνολικά λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές δυνατότητες του οφειλέτη, στον οποίο οφείλει να αφήνει ένα περιθώριο να ζει με στοιχειώδη άνεση και αξιοπρέπεια μετά τη μηνιαία καταβολή του νέου (ενιαίου και συνολικού) χρεολυσίου. Το επιτόκιο για το νέο αυτό δάνειο πρέπει να είναι το μικρότερο δυνατό έως και μηδενικό.

- Αν ο δανειολήπτης δεν μπορεί να ανταποκριθεί ούτε στη νέα αυτή συνολική  ρύθμιση, αλλά έχει στην κατοχή του κάποια ακίνητη περιουσία, που δεν του αποφέρει εισόδημα, η ΤΕΣ υποχρεούται να την αγοράσει στην αντικειμενική της αξία, ώστε να καταστεί το χρέος του δανειολήπτη εξυπηρετήσιμο και βιώσιμο.

- Αν, μετά από όλες τις προσπάθειες ρύθμισης, προκύπτει χρεολύσιο που ο δανειολήπτης και πάλι αδυνατεί να πληρώσει, «παγώνει» το τμήμα του χρέους, που δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί και πλέον ο δανειολήπτης ρυθμίζει και πληρώνει μόνο για το υπόλοιπο.

Το «παγωμένο» τμήμα του χρέους μπορεί να διεκδικηθεί και πάλι από την ΤΕΣ μόνο στην περίπτωση που αλλάζει προς το καλύτερο η οικονομική δυνατότητα του δανειολήπτη. Διαφορετικά επιβαρύνει πλέον τους κληρονόμους του και αν οι τελευταίοι αποποιούνται την κληρονομιά, διαγράφεται οριστικά.

- Όσα εισπράττει η ΤΕΣ από τον δανειολήπτη αποδίδονται στις αρχικές τράπεζες κατά μέρη ανάλογα με τα αρχικά ποσά των υπολοίπων των δανείων, που της είχαν μεταφέρει.

Τα πλεονεκτήματα  της πρότασης είναι:

  • Ο δανειολήπτης αποκτά πολύ περισσότερες δυνατότητες να ξαναγίνει «συνεπής» στις υποχρεώσεις του, ρυθμίζοντας ανάλογα τον τρόπο ζωής του με ό,τι ευεργετικό αυτό συνεπάγεται για την αξιοπρέπειά του και για την ποιότητα της ζωής του.
  • Οι τράπεζες μειώνουν στο ελάχιστο τα σχετικά έξοδα για τη διεκδίκηση των οφειλομένων (δικαστικά κλπ) και παράλληλα εισπράττουν το μέγιστο δυνατό των ποσών, που προσδοκούσαν να εισπράξουν βάσει της αντικειμενικής πραγματικότητας.
  • Έτσι, απαλλάσσονται από το βάρος των «κόκκινων δανείων» υπό την έννοια ότι γνωρίζουν πολύ καλύτερα τη δική τους οικονομική κατάσταση με όποια ευεργετική συνέπεια αυτό θα έχει για τον περαιτέρω σχεδιασμό τους.

 

Επίλογος

Ο τίτλος του άρθρου είναι εμπνευσμένος από τους στίχους ενός πασίγνωστου τραγουδιού του Μίμη Πλέσσα («Οι πράσινες, οι κόκκινες, οι θαλασσιές σου οι χάντρες…»  σε στίχους Κώστα Πρετεντέρη), αλλά αναφέρεται προφανώς στη διακυβέρνηση της χώρας από τους «πράσινους» και τους «γαλάζιους», η απερισκεψία, ελαφρότητα και λαϊκισμός των οποίων δημιούργησαν τη γνωστή χρεοκοπία της χώρας και την αντίστοιχη χρεοκοπία των νοικοκυριών, της οποίας τα «κόκκινα δάνεια» αποτελούν μια βασική παράμετρο.

Από την άλλη μεριά, οι «κόκκινοι» που ήρθαν υποσχόμενοι να «διορθώσουν» (!) την κατάσταση την επιδείνωσαν ακόμα περισσότερο.

Σε ό,τι αφορά τα κόκκινα δάνεια, επέλεξαν να υποσχεθούν «σεισάχθεια», απλώς γιατί έτσι τους βόλευε και επειδή προφανώς η υπόσχεση αυτή «πουλούσε» ιδιαίτερα στους αφελείς εκείνους που έσπευσαν να τους πιστέψουν.

Ωστόσο, η ίδια η «σεισάχθεια» (που είχε νομοθετήσει ο Σόλων γύρω στο 590 π.Χ.) δεν σήμαινε διαγραφή των χρεών, αλλά απλώς ένα (γενναίο) εξορθολογισμό τους. Το μόνο που κατάργησε η Σόλων ήταν η υποδούλωση των Αθηναίων πολιτών που χρεωστούσαν σε κάποιους πλούσιους δανειστές [6].

Βλέποντας λοιπόν ότι «σεισάχθεια», όπως οι ίδιοι την κατανοούσαν, είναι εντελώς ανέφικτη και ανεδαφική, αυτοί που κυβερνούν σήμερα στέκονται αμήχανοι μπροστά στο σοβαρότατο πρόβλημα μη τολμώντας να προχωρήσουν σε μια λύση λόγω τού γνωστού και διαχρονικού  φόβου για «πολιτικό κόστος» και των αριστερών αγκυλώσεων σε ό,τι αφορά τους «κακούς» τραπεζίτες και το «κεφάλαιο».  

Βρισκόμαστε ήδη μερικές… χιλιετίες μετά την εποχή του Σόλωνα και αυτονόητα δεν μπορούν σήμερα να εφαρμοστούν οι συνταγές εκείνης της εποχής.

Ωστόσο, η αρχική ιδέα έχει την αξία της και αφορά τον εξορθολογισμό και την όσο γίνεται πιο ισόρροπη κατανομή των απωλειών (που ούτως ή άλλως θα υπάρχουν) ανάμεσα στα εμπλεκόμενα μέρη, δηλαδή ανάμεσα στους δανειστές και τους δανειολήπτες.

Και αυτό είναι δίκαιο: Για τη σημερινή κατάσταση ευθύνονται αμφότεροι.

Και τα δύο λοιπόν μέρη πρέπει να ζημιωθούν όσο γίνεται πιο «δίκαια» χωρίς όμως να καταστραφούν.

Γιατί η καταστροφή οποιουδήποτε δεν συμφέρει κανένα. Καθόσον όλοι έχουν κάτι να προσφέρουν στην κοινωνία και η κοινωνία πρέπει να εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις ώστε όλοι να μπορούν να συνεχίζουν να προσφέρουν.   

Και μιας και καταλήξαμε να μνημονεύσουμε τον Σόλωνα, αξίζει να θυμηθούμε κάποια αποφθέγματα του σπουδαίου αυτού σοφού ανδρός:

·         Απορίαν γαρ δει βοηθείν, ουκ αργίαν εφοδιάζειν. (Πρέπει να βοηθούμε τους φτωχούς, όχι να ενισχύουμε τους τεμπέληδες).

·         Έργμασιν εν μεγάλοις, πάσιν αδείν χαλεπόν. (στα μεγάλα έργα είναι δύσκολο να είναι όλοι ευχαριστημένοι)

·         Τοσούτω διαφέρει η φρόνησις των άλλων αρετών, όσω η όρασις των άλλων αισθήσεων.

Αναφορές      

[1] http://dynati-ellada.gr

[2] http://www.mixanitouxronou.gr

[3] http://www.newsbomb.

[4] http://www.naftemporiki.gr

[5] http://www.cnn.gr

[6] https://el.wikipedia.org/wiki/Σεισάχθεια

[Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Marketnews.gr. Η εικόνα προέρχεται από την ίδια πηγή]

Εκτύπωση

Βραβείο Κωλοτούμπας (και οι εκάστοτε δύο όψεις του νομίσματος)

Συγγραφέας Διονύσιος Βενιεράτος (dionysis321venieratos) στις . Καταχώριση Άρθρα μελών

Ηγέτης και καταστροφή

Ο κ. Αλέξης Τσίπρας δεν είναι πολιτικός «κοινής αποδοχής». Κάθε άλλο μάλιστα.

Ουδέποτε έφτασε το κόμμα του στο 40% των ψήφων, ενώ τώρα οι δημοσκοπήσεις τον φέρνουν δεύτερο με ποσοστά κάτω του 20%. Επιπλέον η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών (άνω του 90%) κρίνουν ότι με αυτόν πρωθυπουργό η χώρα «βαδίζει προς τη λάθος κατεύθυνση».

Συγκεκριμένα: 

  • Εξελέγη πρωθυπουργός υποσχόμενος πράγματα εντελώς ανεδαφικά και ασύμβατα μεταξύ τους και με την ίδια τη λογική.
  • Είχε «αυταπάτες» (όπως ο ίδιος ομολόγησε) : Για παράδειγμα έλεγε: «Αν τα πούμε όλα αυτά, όχι μόνο θα σου δώσουν λεφτά, θα σε παρακαλούν να τα πάρεις» https://www.youtube.com/watch?v=bYDR8rKrbCA
  • Έκανε «περήφανη σκληρή διαπραγμάτευση» που κόστισε 100 δισεκατομμύρια Ευρώ σε μια ήδη χρεωκοπημένη χώρα.
  • Όταν αντελήφθη ότι τίποτα από όλα αυτά (του διαβόητου «δημοψηφίσματος» συμπεριλαμβανομένου) δεν του βγαίνει, ΕΥΤΥΧΩΣ ανέκρουσε πρύμναν και δέχτηκε τα πάντα σε ένα τρίτο μνημόνιο, γιατί διαφορετικά θα καταστρεφόταν η χώρα.
  • Η τότε αντιπολίτευση φέρθηκε πατριωτικά και τον στήριξε σ’ αυτή την επιλογή του, πράγμα που ουδέποτε έκανε ο ίδιος όταν ήταν στην αντιπολίτευση και που δεν έπραξαν αρκετοί δικοί του «σύντροφοι».
  • Συνεχίζει παραταύτα μιαν αλλοπρόσαλλη και επαμφοτερίζουσα πολιτική που συνεχίζει να ζημιώνει τη χώρα. Επενδύσεις δεν έρχονται, επιχειρήσεις κλείνουν ή μεταναστεύουν.

-          Με αυτά ως δεδομένα, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η βράβευσή του για ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΘΕΝΟΣ (Prix du Courage politique) από την επιθεώρηση Politique Internationale αποτελεί πρόκληση και προσβολή για τον ελληνικό λαό που υπέστη (και εξακολουθεί να υφίσταται) τα μύρια όσα εξαιτίας του.  Η ίδια επιθεώρηση δεν θεώρησε ότι η αντιπολίτευση που τότε στήριξε τον Τσίπρα σε μιά δύσκολη για τη χώρα στιγμή δικαιούται και αυτή κάποιο βραβείο.

-          Από την άλλη μεριά όμως θα ήταν καλύτερα αν άφηνε τη χώρα να καταστραφεί για να είναι ο Τσίπρας «συνεπής» με τις λαϊκιστικές αρλούμπες που υποσχόταν και της «αυταπάτες» του; Ασφαλώς και όχι!

-          Από την άλλη μεριά όμως αξίζει το οποιοδήποτε βραβείο σε έναν τέτοιας ποιότητας πολιτικό ηγέτη;

-          Και αν ναι, πόσα βραβεία θα έπρεπε να απονέμονται σε εκείνους τους πολιτικούς που ακολουθούν σοβαρή, συνετή και εποικοδομητική για τους λαούς τους πολιτική;

-          Τί είδους μήνυμα δίνεται παγκοσμίως με μια τέτοια βραβευση;

-          Και ποιά θα είναι η οποιαδήποτε αξία του βραβείου από δω και πέρα; Ποιός σοβαρός πολιτικός θα καταδεχτεί να το αποδεχτεί, όταν το ίδιο βραβείο έχει απονεμηθεί σε ένα πολιτικό όπως ο κ. Τσίπρας; 

-          Από την άλλη μεριά ... δικό τους είναι το βραβείο, όπου θέλουν το δίνουν! Τί μας νοιάζει εμάς; Εμείς έχουμε τα δικά μας προβλήματα, που ζούμε «από πρώτο χέρι» εξαιτίας του. Έχουμε τη δική μας άποψη των πραγμάτων και γνωρίζουμε τί ειδους «βραβείο» θα του δίναμε... 

-          Από την άλλη μεριά όμως, ένα τέτοιο βραβείο που «δικαιώνει» τον κ. Τσίπρα, του δίνει παράλληλα επιχείρημα να συνεχίσει την ίδια πολιτική. Σε ένα στυλ «δώσε θάρρος στο χωριάτη να σ’ ανέβει στο κρεβάτι».

-          Αλλά από την άλλη μεριά, ο συγκεκριμένος ... χωριάτης έχει από μόνος του το... θάρρος («πολιτικό σθένος») να μας «ανέβει στο κρεβάτι» ακόμα και πριν το βραβείο. Και το έχει ήδη κάνει. 

-          Από την άλλη μεριά όμως, έχουν και οι τύποι της  Politique Internationale ένα κάποιο δίκιο. Πώς μπορεί η πρωτοβουλία τους για βράβευση του Τσίπρα να θεωρηθεί άκομψη έως προσβλητική, όταν ο ίδιος ο ελληνικός λαός τον «επιβράβευσε» στην πράξη, χαρίζοντάς του μια δεύτερη εκλογική νίκη και μια δεύτερη θητεία;

Ας αφήσουμε λοιπόν αυτή την άγονη και ανούσια συζήτηση για το τι είδους μυαλά κουβαλάνε αυτοί που βραβεύουν τον Τσίπρα και ας δώσουμε (ή τουλάχιστον ας προτείνουμε)  εμείς τα δικά μας ... βραβεία:

  • Αν υπήρχε «βραβείο πολιτικού θράσους», θα ήμουν από τους πρώτους που θα συμφωνούσα  να δοθεί στον κ. Τσίπρα. Και την επόμενη χρονιά στον κ. Τραμπ. Το προτείνω κιόλας στην Politique Internationale να το καθιερώσει!
  • Προτείνω επίσης να καθιερωθεί «βραβείο ευπιστίας- αφέλειας-ανορθολογισμού» γιατί κάτι πρέπει να πάρει ως βραβείο ο «εξυπνότερος στον κόσμο» ελληνικός λαός. (Γιατί αυτά που έχει πάρει και εξακολουθεί να παίρνει ως τώρα δεν έχουν το χαρακτήρα «βραβείου»...)
  • Τέλος, το  βραβείο «αμοραλισμού-πολιτικής μυωπίας-γελοιότητας» προτείνω στην Politique Internationale να το απονείμει ... στον εαυτό της.

 

(Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά από το Marketnews.gr)

Εκτύπωση

Γιατί οι ιδιωτικοποιήσεις συμφέρουν το κράτος και την κοινωνία;

Συγγραφέας Διονύσιος Βενιεράτος (dionysis321venieratos) στις . Καταχώριση Άρθρα μελών

Ακούμε συχνά απλούς πολίτες να θεωρούν περίπου «προδοσία» το να πουλάει το κράτος σε ιδιώτη (ή να εκχωρεί δικαιώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα) μια «κερδοφόρο» δημόσια επιχείρηση.

Επειδή τέτοιες απόψεις υιοθετούνται από πολλούς – κατά τα άλλα καλόπιστους – συμπολίτες μας, αλλά και υιοθετούνταν μέχρι πρό τινος από τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ (που τώρα σιγά – σιγά φαίνεται να αλλάζει) καλό είναι να ανοίξει μια σχετική συζήτηση με επιχειρήματα, που απευθύνονται στο σκέψη και όχι στο θυμικό.

Ως ξεκίνημα γι’ αυτόν τον εποικοδομητικό προβληματισμό, παραπέμπω σε ένα  πολύ καλό άρθρο του κ. Σωτήρη Γεωργανά, δημοσιευμένο στην Καθημερινή στις 19/8 του 2012, του οποίου αναδημοσιεύω τα κύρια επιχειρήματα:

 

Μια σοβαρή τοποθέτηση

• Η πώληση συμφέρει προφανώς οποτεδήποτε ο αγοραστής είναι διατεθειμένος να πληρώσει περισσότερα γι αυτό το αγαθό από τον πωλητή! Και η συνθήκη αυτή ικανοποιείται τυπικά (εν απουσία περιορισμών ρευστότητας) όταν η αξία του αγαθού για τον αγοραστή είναι μεγαλύτερη από την αξία του για τον πωλητή.

• Αν ο επιχειρηματίας Α μπορεί να εξασφαλίσει στο μέλλον υψηλότερα κέρδη για την επιχείρηση από τον σημερινό ιδιοκτήτη Β, την αγοράζει. Αυτό ισχύει ακόμα και αν τα κέρδη της επιχείρησης υπό τον ιδιοκτήτη Β είναι ήδη πολύ υψηλά. Θα έλεγε κανείς μάλιστα ότι είναι πιο πιθανό να θέλει κανείς να αγοράσει μια κερδοφόρα επιχείρηση, για να τη βελτιώσει, παρά μια πολύ ζημιογόνα

• Ποιός είναι καλύτερος ιδιοκτήτης της εταιρείας, το Δημόσιο ή εκείνος ο ιδιώτης (άτομο ή οργανισμός) με την καλύτερη τεχνογνωσία και τις βαθύτερες τσέπες. Από την οικονομική βιβλιογραφία, αλλά και την καθημερινή εμπειρία κάθε πολίτη με κρατικές/ιδιωτικές επιχειρήσεις, μπορούμε να πούμε ότι συνήθως οι ιδιώτες διοικούν τις επιχειρήσεις πιο αποδοτικά. Αυτή η αυξημένη αποδοτικότητα μεταφράζεται σε μεγαλύτερο όφελος για την οικονομία

• Προβάλλεται συχνά το επιχείρημα της καχυποψίας. Μπορούμε να εμπιστευτούμε ότι το κράτος θα αποσπάσει από τον ιδιώτη ικανό τίμημα, κοντά στην αξία που έχει η επιχείρηση για τον ίδιο; Το επιχείρημα πάσχει από σχιζοφρένεια. Θεωρούμε το κράτος ανίκανο να οργανώσει μια μεμονωμένη τίμια και επικερδή συναλλαγή, αλλά το θεωρούμε ικανό να διοικεί μια εταιρεία που ως μέρος της ύπαρξής της κάνει μυριάδες τέτοιες συναλλαγές καθημερινά;

• Υπάρχει μια περιπλοκή όταν το όφελος της κοινωνίας από την ύπαρξη ενός οργανισμού είναι πολύ υψηλότερο από το όφελος (=κέρδος) του ίδιου του οργανισμού, π.χ. στις λεγόμενες άγονες γραμμές. Η λύση όμως δεν είναι να κρύβουμε το κόστος άγονων γραμμών στον ισολογισμό κρατικών επιχειρήσεων. Μετράμε πόσο όφελος έχει η κοινωνία από την ύπαρξη της γραμμής και αν είναι επαρκώς υψηλό, βρίσκουμε την εταιρεία εκείνη, ασχέτως ιδιοκτήτη, που μπορεί να προσφέρει τις υπηρεσίες με τη χαμηλότερη επιδότηση.

• Το παράδειγμα της Ολυμπιακής Αεροπορίας θα έπρεπε να μας έχει ήδη συνετίσει. Στα χέρια του κράτους είχαμε μια εταιρεία πάροχο κάκιστων υπηρεσιών που μάτωνε τα κρατικά ταμεία και αμαύρωνε την εικόνα της χώρας διεθνώς. Σήμερα είναι μια εταιρεία που δεν μας κοστίζει ούτε λεπτό, έχει σύγχρονα αεροσκάφη και ευγενικό προσωπικό, μια καλή διαφήμιση της χώρας.

• Οι ιδιωτικοποιήσεις κατά κανόνα φέρνουν όφελος για την οικονομία και την κοινωνία. Έχει κανείς την εντύπωση ότι πολλοί διαφωνούντες δεν έχουν την αποδοτικότητα στο μυαλό τους αλλά το παραφούσκωμα των εταιρειών με ανεπρόκοπους ανιψιούς και ακατάλληλους διοικητές, όπως συνηθιζόταν.

 

Σχόλια

1) Ένα καλό και «ισχυρό» κράτος δεν κρίνεται από το πόσο μεγάλη περιουσία διαθέτει, ούτε από το πόσες επιχειρήσεις διοικεί.
Κρίνεται μόνο από το αν προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια, ευημερία και δυνατότητες ανάπτυξης στους πολίτες του. Το «κρατικό συμφέρον» δεν είναι τίποτα περισσότερο από ακριβώς αυτό.
Εξ άλλου, το κράτος έχει πάντα τον τελευταίο λόγο μιας και αυτό θέτει τους κανόνες και το ίδιο ελέγχει την τήρησή τους.
Η δε θέσπιση των κανόνων και ο αποτελεσματικός έλεγχος της τήρησής τους γίνεται πολύ καλύτερα όταν το κράτος κάνει μόνο αυτό και δεν «ανακατεύεται» με την επιχειρηματικότητα.

2) Οι πολίτες πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι «ιδιοκτήτες» των κρατικών επιχειρήσεων. Ένας ιδιοκτήτης ασκεί πλήρη δικαιώματα στην ιδιοκτησία του και εκείνος αποφασίζει πώς ακριβώς θα ρυθμίσει τη λειτουργία της ιδιοκτησίας του, ώστε αυτή να του αποφέρει το μέγιστο οικονομικό όφελος ή την ελάχιστη μακροπρόθεσμη ζημιά.

Εδώ οι κρατικές επιχειρήσεις διοικούνται από τους εκλεκτούς του κόμματος που κυβερνάει και οι πολίτες δεν έχουν καμία δυνατότητα συμμετοχής στις αποφάσεις που παίρνουν.

Για τι είδους «ιδιοκτησία» μιλάμε τότε; 

3) Φανταστείτε λοιπόν ότι είσθε ιδιοκτήτης ενός ή περισσοτέρων ακινήτων: Είναι καλύτερα να τα αφήνετε άδεια ή να τα νοικιάζετε με πολύ χαμηλό τίμημα «για μικρό χρονικό διάστημα», ή να έχετε υψηλό τίμημα για μεγάλο χρονικό διάστημα; (ενώ παράλληλα διατηρείτε πάντα το δικαίωμα να καταγγείλετε τη σύμβαση όταν ο εκμισθωτής σας παραβιάζει τα συμφωνημένα).

4) Οι πολίτες οφείλουν να εγκαταλείψουν τα μεγαλόστομα και μελοδραματικά περί «προδοσίας», όταν εκχωρείται δημόσια περιουσία προς εκμετάλλευση από ιδιώτες και να σκεφτούν τα εξής απλά:

α) Όταν η κρατική επιχείρηση είναι ζημιογόνος, είναι αυτονόητο ότι πρέπει να την παραχωρήσουν σε ιδιώτη επενδυτή.

β) Ακόμη και αν η κρατική επιχείρηση είναι επικερδής, να σκεφτούν ποιο θα είναι το μεγαλύτερο κέρδος: Αυτό που έχουν τώρα ή αυτό που θα έχουν από τα μεγαλύτερα κέρδη και τους ανάλογους φόρους που θα εισπράττει το κράτος από τον ιδιώτη επενδυτή συν την αξία του όποιου τιμήματος για την παραχώρηση;

γ) Ένας άλλος παράγων που δεν πρέπει να λησμονείται είναι και ο εξής:  Κατά πόσο μπορεί η υπάρχουσα «επικερδής» κρατική επιχείρηση να ανοίξει περαιτέρω δρόμους για νέες επενδύσεις και ανάπτυξη. Το παράδειγμα του λιμανιού του Πειραιά και οι προοπτικές που ανοίγονται με την παραχώρησή του στην κινεζική (κρατική μεν αλλά με ιδιωτικο-οικονομικά κριτήρια λειτουργούσα στην Ελλάδα) Cosco είναι απολύτως εύγλωττο και ενδεικτικό.

 

Τελικό συμπέρασμα

Ένα σωστό και ευνομούμενο κράτος μπορεί (και πρέπει!) να προχωρά σε ιδιωτικοποιήσεις κρατικής περιουσίας, όταν κρίνει ότι αυτό συμφέρει τους πολίτες του. Το αν επωφελούνται ΚΑΙ οι επενδυτές δεν είναι καθόλου κακό. Άλλωστε αρκετοί από αυτούς μπορεί επίσης να είναι πολίτες του. 

Από την άλλη μεριά, ένα κακό, δυσλειτουργικό και με ροπή προς πάσης φύσεως παρανομίες κράτος, απλά θα έπρεπε να …μην υπάρχει! Πόσο μάλλον να διοικεί και επιχειρήσεις…

«Προδοσία» διαπράττουν οι πολιτικοί που εξυπηρετούν αλλότρια συμφέρονται πλην των συμφερόντων των πολιτών, που τους ψήφισαν.

Και αυτό γιατί προδίδουν την εμπιστοσύνη τους… Τόσο απλά!  

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο marketnews.gr

Περισσότερα ...

Ζωντανές αναμεταδόσεις

Διαδικτυακές εκπομπές χωρίς τον παραμορφωτικό φακό των ΜΜΕ. Χρειαζόμαστε εθελοντική προσφορά ανθρώπων, χώρων και εξοπλισμού. Όσοι θέλετε να συμβάλλετε με εθελοντική προσφορά εργασίας, χώρων ή/και εξοπλισμού, επικοινωνήστε μαζί μας και ενημερώστε μας ή αν είστε ήδη χρήστες του site ενσωματωθείτε στην ομάδα εθελοντών για το Web TV.